Teatr symboliczny. Gdzie oglądać w Polsce?
Teatr symboliczny, mający u podstaw dramat symboliczny, opiera się na oderwaniu od rzeczywistości, dosłowności. Sztuki utrzymane w tym nurcie koncentrują się na symbolach, alegoriach, nawiązaniach, a także metafizyce. Teatr symboliczny wciąż cieszy się dużą popularnością.
Teatr symboliczny to nurt w sztuce teatralnej, który powstał pod koniec XIX wieku jako reakcja na dominujący wtedy realizm i naturalizm. W przeciwieństwie do nich, teatr symboliczny nie skupia się na wiernym odtwarzaniu rzeczywistości, ale na wyrażaniu idei, emocji i duchowych przeżyć poprzez symbole, metafory, nastrój i niedosłowność.
Nie chodzi w nim o dosłowną akcję czy realistyczną fabułę, ale o to, co ukryte, uniwersalne i ponadczasowe. Przedstawienia mają często nastrojowy, poetycki charakter, a świat przedstawiony bywa nierzeczywisty, senny czy baśniowy.
Ojcowie teatru symbolicznego
Zbigniew Boniek powiedział kiedyś Małgorzacie Domagalik: “Wie Pani, kto to był Stephane Mallarme? To był taki twórca teatru symbolicznego, który kiedyś powiedział: „Nazwać jakiś przedmiot, znaczy odebrać trzy czwarte przyjemności poetyckiej, która polega na stopniowym odgadywaniu”. Były prezes PZPN – który wówczas nie sprawował jeszcze tego stanowiska – nie miał racji. Mallarme nie jest ojcem lub nawet jednym z najważniejszych twórców teatru symbolicznego. Bońka lepiej więc słuchać w kwestiach piłkarskich lub tenisowych, a transmisje z takich wydarzeń znajdziecie na Fortuna. Z kodem promocyjnym – meczyki.pl/bukmacherzy/kod-promocyjny-fortuna/89 możecie zyskać jeszcze więcej.
Wróćmy jednak do teatru symbolicznego. Uwagę warto skupić na postaciach Augusta Strindberga oraz Maurice Maeterlincka. Pierwszy był Szwedem. Zaczął od dramatów realistycznych, ale z czasem przeszedł do bardziej subiektywnego i symbolicznego ujęcia rzeczywistości. Szczególne znaczenie dla teatru symbolicznego mają jego późniejsze utwory, takie jak „Do Damaszku” czy „Sonata widm”. Jest odpowiedzialny między innymi za liczne eksperymenty w formie, a także posługiwanie się symbolami i metaforami jako narzędziem wyrażania głębokich przeżyć egzystencjalnych, religijnych i filozoficznych.
Maeterlinck zaś to Belg, który w 1911 roku otrzymał Nobla w dziedzinie literatury. Jest klasykiem dramatu symbolicznego. W swojej twórczości odszedł od dramatycznej akcji na rzecz statycznych, refleksyjnych scen, w których najważniejsze są atmosfera i znaczenie symboliczne.
Najważniejsze utwory symboliczne
Poza wymienioną dwójką warto również zwrócić uwagę na Stanisława Wyspiańskiego. Polski autor stworzył wszak “Wesele”, czyli najważniejszy i bodaj najbardziej popularny utwór symboliczny w naszym kraju. Wyrażenia takie jak chocholi taniec na zawsze zapisały się w kulturze polskiej. “Wesele” to dramat, który łączy realistyczny obraz społeczeństwa polskiego z symboliką narodową i romantyczną. Akcja rozgrywa się podczas wesela chłopki z inteligentem, ale szybko zyskuje wymiar metaforyczny – pojawiają się postacie symboliczne, takie jak wspomniany już Chochoł czy Wernyhora, które konfrontują bohaterów z ich słabościami, marzeniami i narodowymi mitami. Dramat ukazuje duchowy marazm Polaków i niemożność działania.
Mówiliśmy także o “Sonacie widm” Strindberga. To dramat symboliczny ukazujący wewnętrzne rozdarcie człowieka i jego duchową wędrówkę. Opowiada o Młodzieńcu, który trafia do tajemniczego domu pełnego postaci symbolizujących ludzkie słabości, iluzje i cierpienie. Utwór przypomina sen czy wizję – rzeczywistość miesza się z halucynacją.
Wreszcie “Wnętrze” Maeterlincka, czyli krótka rzecz o śmierci i nieuchronności losu. Dwaj mężczyźni stoją przed domem, zastanawiając się, jak powiedzieć rodzinie o śmierci ich córki. Widz nie widzi wnętrza domu, obserwuje je oczami bohaterów. Maeterlinck buduje nastrój ciszy i napięcia, ukazując dramat nie poprzez działanie, ale deliberację, co jest częstym motywem w jego twórczości.
Wszystkie te sztuki bywają pokazywane w Polsce. Znajdziecie je na deskach teatrów w Łodzi, Warszawie, Krakowie czy Poznaniu.
